هدف اصلی این پژوهش، تبیین شکاف نظریه، تحقیق و عمل در برنامه تعالی مدیریت مدرسه با تکیه بر سیر تاریخی جنبش اثربخشی مدرسه از دهه 1960 تاکنون می باشد. برای دستیابی به این هدف از روش پژوهش اسنادی بهره گرفته شد. مرور رویدادهای تاریخی معطوف به جنبش اثربخشی مدرسه حاکی از توسعه کمی و کیفی فعالیت های صورت گرفته به شکل نظام مند برای کاهش شکاف بین نظریه، تحقیق و عمل می باشد. اثربخشی، تعالی و بهبود، نقاط عطف این مطالعات در طول تاریخ اصلاحات آموزشی قلمداد می شوند. دستاورد مهم این مطالعات، خلق پیکره دانش اثربخشی مدرسه است که با روندی تکاملی، تصویری روشن از سیمای مدرسه اثربخش در همگرایی با تعالی و بهبود ارائه نمود. هم سویی و همراهی متخصصان، محققان آموزشی و مجریان و نیز تاکید بر اجرای برنامه های مبتنی بر شواهد پژوهش زمینه محور از مهم ترین دلالت های مطالعات مدارس اثربخش به شمار می روند. این درحالی است انطباق این دستاوردها با تجربه اصلاحات آموزشی در ایران به ویژه برنامه تعالی مدیریت مدرسه حاکی از ناهم سویی مشاهدات صورت گرفته با ویژگی ها و ملاحظات جنبش اثربخشی و نبود ارتباط و تعامل پویا و موثر محققان، متخصصان و سیاست گذاران آموزشی است.

هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر، طراحی الگوی مدیریت اثربخش در مدارس هزاره سوم بود.روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا تلفیقی بود. جامعه پژوهش کیفی شامل اساتید دانشگاهی در سال تحصیلی 401-1400 بودند که به روش نمونه گیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری 16 نفر انتخاب شدند. در بخش کمی نیز جامعه آماری شامل مدیران استان اردبیل بودند که تعداد 300 نفر با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش در بخش کیفی مصاحبه های نیمه ساختاریافته و در بخش کمی پرسشنامه بودند. برای اعتبار یافته ها در بخش کیفی از دیدگاه خبرگان و پایایی از ضریب توافق بین کدگذاران استفاده شد. در بخش کمی نیز از اعتبار صوری و پایایی با آلفای کرونباخ 89 درصد شد. برای تجزیه و تحلیل در بخش کیفی از کدگذاری و در بخش کمی از روش معادلات ساختاری با نرم افزار Pls Smart استفاده شد.یافته ها: نتایج نشان داد 237 کد اولیه، 32 کد محوری در قالب شرایط علّی، زمینه­ای، مداخله گر، راهبردها و پیامدها شناسایی شد. شرایط علّی پیش بین قوی (میزان  استون-گایسر برابر 521/0) برای مدیریت اثربخش مدارس بود. همچنین، متغیرهای شرایط زمینه ای، مدیریت اثربخش مدارس و شرایط مداخله گر پیش بین قوی (میزان  استون-گایسر برابر 732/0) برای متغیر راهبردها و راهبردها نیز پیش بین قوی (میزان  استون-گایسر برابر 672/0) برای متغیر پیامدهای ناشی از مدیریت اثربخش مدارس بودند. بحث و نتیجه گیری: بر اساس نتایج می توان گفت مدل مدیریت اثربخش در مدارس هزاره سوم از برازش مناسبی برخوردار است و می توان آن را در سیستم های آموزشی (مدارس) اجرا و با حرکت به سوی این الگو، شاهد تغییر اساسی در توسعه مدیریت اثربخش در مدارس هزاره سوم شاهد بود.

هدف این پژوهش تدوین الگوی تدریس اثربخش به منظور ارتقاء سطح آموزشی مدارس است. این پژوهش از نوع کیفی و پدیدارشناسی است. جامعه پژوهش شامل خبرگان دانشگاهی و آشنا به موضوع است. براساس روش نمونه گیری هدفمند، پس از مصاحبه نیمه ساختاریافته با 15 نفر، اشباع نظری حاصل و مصاحبه متوقف شد. در این پژوهش جهت دستیابی به روایی، از مشاوران و کارشناسان صاحب نظر در زمینه مدیریت آموزشی استفاده گردید و برای تعیین پایایی، از راهبرد تأیید همکاران پژوهشی استفاده شد، بر این اساس روایی و پایایی تأیید شد. روش تجزیه و تحلیل مورد استفاده در پژوهش حاضر، روش تماتیک بود. براساس نتایج مصاحبه ها، 11 مضمون در قالب 4 مفهوم ویژگی های فردی و علمی معلمان (منزلت اجتماعی معلمان، شخصیت فردی معلم و توانمندسازی معلمان)، مدیریت بهینه کلاس و محیط آموزشی (به کارگیری تکنولوژی آموزشی، مدیریت کلاس و اجرای آموزشی مؤثر، وسایل و تجهیزات آموزشی مناسب)، تدریس فعال و انگیزاننده ( به کارگیری روش های فعال تدریس و اهرم های ایجاد انگیزه ) و تدریس هدفمند (عینی کردن تدریس (یادگیری معنادار)، دانش پژوهی هدف گزینی) شناسایی شد. بر این اساس پیشنهاد می شود به منظور ارتقاء سطح آموزشی مدارس و اثربخش کردن تدریس معلمان از مدل ارائه شده در این پژوهش استفاده شود.

زمینه سازی برای ترویج و تحقق نهضت مدارس اثربخش در دوره ابتدایی، مهمترین سرمایهگذاری هوشمندانه هر جامعهای برای تضمین پیشرفت است. بهرغم این اهمیت، تاکنون در کشورمان برای ساخت ابزاری بومی و میزان شده، مطالعات کافی انجام نشدهاست. مقاله حاضر، با هدف ساخت و میزانکردن ابزاری برای سنجش مدارس اثربخش در دوره ابتدایی انجام شد. در گام اول و بر اساس پیشینه پژوهش و نظرات آموزگاران و متخصصان، 24 نشانگر شناسایی شد. در گام دوم و به منظور بررسی روایی محتوا، از نظرات 22 نفر از خبرگان استفاده شد. روایی سازه بر اساس نظرات 806 آموزگار مدارس ابتدایی دولتی شهر تهران که به روش نمونهگیری خوشهای دومرحلهای انتخاب شده بودند، و با استفاده از تحلیل عاملی مورد بررسی قرار گرفت. پایایی نیز از طریق روشهای بازآزمایی، آلفایکرونباخ و شاخص اُمگا تعیینشد. نتایج نشان داد که ابزارساختهشده از ویژگیهای روانسنجی مطلوبی برخوردار است و میتواند به عنوان ابزاری میزانشده برای سنجش کیفیت مدارس اثربخش مورد استفاده قرارگیرد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی مدارس اثربخش مبتنی بر سازمان یادگیرنده (مطالعه موردی: مدارس مقطع ابتدایی شهر تهران) انجام شد. روش شناسی: روش پژوهش حاضر، ترکیبی (کیفی و کمی) به روش تئوری زمینه ای و مدل معادلات ساختاری به روش کمی بود. جامعه آماری پژوهش در بخش کیفی اساتید دانشگاهی متخصص در آموزش ابتدایی و در بخش کمی معلمان ابتدایی شهر تهران در سال 1398 بودند. تعداد 12 نفر نمونه در بخش کیفی به روش هدفمند از اساتید دانشگاه و 196 نفر از معلمان ابتدایی آموزش و پرورش 22 گانه شهر تهران به روش خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. ابزار تحقیق مصاحبه نیمه ساختار یافته و پرسشنامه محقق ساخته بود. داده ها در بخش کیفی به روش گراندد تئوری اکتشافی و سپس با آزمون مدل معادلات ساختاری در نرم افزار Smart PLS و SPSS تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد دوازده مولفه در ارائه الگوی مدارس اثربخش مبتنی بر سازمان یادگیرنده (مطالعه موردی: مدارس مقطع ابتدایی شهر تهران) نقش دارند که به ترتیب الویت عبارتند از: شایستگی های معلمان، سیاست های آموزشی، توانمندسازی نیروی انسانی، فعالیت های فوق برنامه، استقرار نظام یاددهی و یادگیری، شایستگی های مدیران، امکانات تکنولوژیک، آینده نگری، روش ها و ابزار نوآورانه، ارتقای سطح سلامت، بهداشت و ایمنی مدرسه، اعتقاد به خرد جمعی، مدیریت و رهبری، به عنوان مولفه ها و شاخص های موثر بر ارائه الگوی مدارس اثربخش مبتنی بر سازمان یادگیرنده در مدارس مقطع ابتدایی شهر تهران است. بررسی ها نشان از برازش مدل بود. بحث و نتیجه گیری: با توجه به یافته های پزوهش مدارس اثر بخش منجر به اجرای مداوم برنامه ریزی میشوند که با حمایت بهتر از آموزش، منجر به تسریع فرآیند یادگیری می شوند.

مدارس مهم ترین رکن آموزش و پرورش هستند، به همین دلیل تمامی سیاست های آموزشی باید عوامل تاثیرگذار بر عملکرد اثربخش مدارس را مورد توجه قرار دهند. هدف این مطالعه، شناسایی و تعیین عوامل، ملاک ها و نشانگرهای مدارس اثربخش دوره ی ابتدایی است. برای دستیابی به هدف مطالعه، مرور منظم و گسترده ی پیشینه ی پژوهشی انجام شد. بدین منظور پایگاه های اطلاعاتی Sage، Emerald، Eric، Taylor and Francis، Science Direct، Civilicca، Magiran، SID و پایگاه اطلاعاتی نور مورد جستجو قرار گرفت. پس از خارج کردن مقالات نامتناسب با هدف پژوهش، مرور کامل بر روی 32 مقاله ی باقی مانده انجام شد. نتایج حاصل از مرور منظم پیشینه ی پژوهشی منجر به استخراج 5 عامل کلی و 15 ملاک و 163 نشانگر گردید. یافته ها نشان داد که عوامل مرتبط با رفتار افراد در مدرسه (عمدتا مدیران و معلمان)، رفتار افراد مرتبط با مدرسه (عمدتا والدین)، وضعیت مواد آموزشی (همانند کیفیت برنامه ی آموزشی مدرسه) و فرهنگ مدرسه (همانند محیط یا جو مدرسه) در این مطالعات بسیار مورد توجه قرار گرفته است.

زمینه و هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی مولفه های شایستگی رهبری مدارس اثربخش در دوره متوسطه با رویکرد سلامت روان بود. طبق تحقیقات انجام گرفته مفهوم شایستگی در مدارس به عنوان یک سازمان آموزشی با سایر سازمان‫ ها متفاوت است اما تا به حال تحقیقی در راستای شناسایی مولفه‫ های شایستگی رهبری مدارس در دوره های مختلف انجام نگرفته است. از آنجائیکه سلامت روان یکی از مولفه های شایستگی رهبری بوده اینکه تا چه اندازه از جنبه اثربخشی و کارآیی موجب ارتقای کمی و کیفی فعالیت‫ های آموزشی و تربیتی مدارس می‫ شود نیاز به بررسی اساسی دارد که در این تحقیق انجام شد. روش کار: روش تحقیق این پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی متوالی بود. ابتدا اطلاعات از طریق مصاحبه های گروه‫ های کانونی جمع آوری و پس از کدگذاری بازو محوری، مولفه ها احصا و در مرحله عاملی تاییدی با مشارکت 178 نفر نمونه که شاغل در پست مدیریت مدارس متوسطه شهر اردبیل بودند، بوسیله پرسشنامه 5 درجه ای لیکرت داده ها جمع‫ آوری وسپس با استفاده از نرم افزارهای SPSS-22 و Amos در سطح معنی داری 05/0 و شاخص برازندگی آنالیز شدند. یافته ها: طبق یافته های این تحقیق شایستگی‫ های رهبری مدارس اثربخش از چهار مولفه (دانش، مهارت، نگرش و سلامت روان) تشکیل شده است، سلامت روان با 6 زیر مولفه از لحاظ درجه اهمیت با فراوانی 16/98 درصد از سوی مصاحبه شوندگان گروه های کانونی، اولویت اول را به خود اختصاص داده است و شاخص برازندگی این مولفه با 308/4 نشانگر مناسب بودن برازش آن می‫ باشد. نتیجه گیری: فراهم آوردن شرایط و ضوابط قانونی مبنی بر جذب نیروی انسانی متناسب در مدارس که به عنوان یک سازمان یادگیری-یاددهی است و تلاش برای دسترسی آسان به آن از طریق افزایش حساسیت در جذب نیروی انسانی بخصوص در مراحل مصاحبه تخصصی افراد جدید استخدام، بازنگری درنوع استخدام دانشجو معلم درموقع فارغ التحصیلی از طریق تجدید نظر در ماده 46 قانون خدمات کشوری با محوریت و مدنظر قراردادن سلامت روان و عوامل موثر، استخدام اولیه کارمند تحت عنوان مدیر و حذف شیوه جذب نیروی اداری بخصوص مدیریت از طریق بخشنامه 230 آموزش و پرورش، فراهم آوردن زمینه و امکانات معیشتی نیروی انسانی مدارس با رویکرد تامین سلامت روان، انعطاف‫ پذیری برنامه‫ های آموزشی و تفویض اختیار به مدیران در امر تصمیم گیری در این زمینه با توجه به تفاوت‫ های فردی متعلمان و هدایت اولیا بسوی مشارکت در برنامه ریزی مدارس جهت حمایت مادی و معنوی مدیران که موجب افزایش سلامت روان و بالطبع شایستگی‫ های رهبری مدارس خواهد بود، از عوامل موثر در ارتقای سلامت روان نیروی انسانی مدارس خواهد بود.